Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Ser orixinal

30 de abril de 2012 a las 0:01

Cando eu vivía en Cangas, alá nos anos setenta, falaba moito cun médico divertido, algo atrabiliario e sarcástico. Isto quere dicir que era intelixente e un pouco amargado, pero moi boa persoa e moi xeneroso. Bebía bastante e estaba obsesionado con Ronald Reagan. Considerábao estúpido, unha valoración que nos enfrontou nun par de ocasións, pois sen que eu tivese unha grande opinión do personaxe, custábame aceptar que fose parvo; daquela xa se perfilaba como futuro presidente dos Estados Unidos.

Vén isto a conto porque onte, nun programa de radio, escoiteille dicir a un señor, experto en cuestións políticas, pero moi dominado por un afán evidente de parecer orixinal e difícil de contentar, que nas eleccións que se van celebrar no Reino Unido non gañará o guapo Tony Blair, senón que perderá o mediocre John Major.

A verdade é que non se trata dunha opinión demasiado brillante. Iso mesmo se dixo ducias de veces en ducias de situacións parecidas obre ducias de candidatos. Se do que se trataba era de ser agudo, o opinante citado tiña un bo recurso ao alcance da man. Precisamente, cando Ronald Reagan gañou as eleccións de 1980, un comentarista americano dixo o mesmo: que non as gañara el, senón que as perdera Jimmy Carter. Alguén replicou: “Se Reagan non chega a ter opoñente, seguro que perdía”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 30 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha película

29 de abril de 2012 a las 0:01

Podía reconstruír perfectamente todo canto fixen unha noite de primavera dos primeiros anos sesenta, despois de ver a película À bout de souffle, de Jean-Luc Godard. Sei que andei paseando só, sen poder quitar da cabeza a imaxe daquela moza loira de pelo curto e pantalóns vaqueiros que berraba con tanta graza o nome do periódico que vendía polas rúas de París, o New York Herald Tribune, e que quería ser escritora, pero que acababa liándose cun delincuente simpático chamado Michel. Era a actriz Jean Seberg.

Tiña os meus anos. Desde entón, convertinme en fiel seguidor da súa carreira, aínda que debo confesar que me decepcionou un pouco cando casou cun escuro novelista francés sen demasiado talento e cando máis tarde acabou sendo amante dun escritor que eu coñecín e que tampouco me resultou simpático.

Suicidouse en 1979 e está enterrada no cemiterio de Montparnasse, onde lle fixen algunhas visitas. Foron moitos os que contribuíron a este final, entre eles o sinistro Hoover, o xefe do FBI, que lle inventou algunhas calumnias só porque Jean Seberg apoiababa os Panteiras Negras. Agora, alguén se acordou dela e compuxo un filme onde se conta a súa vida. Espero que pronto se poida ver aquí, aínda que un non estea xa, desgraciadamente, na idade de andar dando voltas polas rúas despois de ver unha  película.

Esta columna publicouse orixinalmente o 29 de abril de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Da morte ao insulto

28 de abril de 2012 a las 0:01

Na aldea de Corbillón, entre Allariz e Celanova, en terras de Ourense, hai un famoso penedo. Aínda hoxe non é raro ver dúas persoas, unha colocada embaixo e outra subida na cima, para levar a cabo algo que parece un vello rito pagán. O de riba, provisto dun vaso, ten que enchelo sete veces nunha poza de auga furada no alto, e verter o contido sobre a cabeza do compañeiro, ao mesmo tempo que reza tres veces a salve.

Os que participan na cerimonia pensan que ese é o remedio máis seguro para curar non sei que clase de enfermidade. Aínda que xa hai moito tempo que se sabe que a malaria é unha doenza infecciosa transmitida por mosquitos, moitos italianos do sur seguen crendo que se trata dunha mala aria, é dicir, dun mal aire, e están convencidos de que a mellor maneira de combatila é bañando o enfermo en auga tépeda de sete fontes ou dunha fonte que nunca seque, como se fai en Galicia coas persoas que collen un aire ruín.

Un estudo feito pola OMS demostra que o oitenta por cen dos habitantes do planeta seguen tratando as enfermidades con procedementos parecidos a estes que acabamos de citar. O mundo non deixa de ser un océano inmenso de ignorancia, no cal emerxen aquí e alá uns pequenos illotes gobernados pola razón. Non debe sorprendernos, polo tanto, que algúns individuos maten aínda os seus adversarios. Terán que pasar moitos séculos ata que dean un paso máis cara á civilización e se contenten só con insultalos.

Esta columna publicouse orixinalmente o 28 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O tren

27 de abril de 2012 a las 0:01

Case me dá vergoña contalo. Onte estiven en Madrid para presentar, xunto con Camilo José Cela, o curso de verán que se organiza tódolos anos na súa fundación, en Iria Flavia, pero tamén para verme cun señor alemán que coordina desde España o tren dos escritores europeos. Nese tren, que sae de Lisboa o día 2 de xuño, iremos un grupo de colegas de toda Europa para viaxar, durante mes e medio, ata San Petersburgo, e rematar despois en Berlín. Cincuenta días dun lado para outro, facendo paradas aquí e alá, e participando en conferencias, mesas redondas e coloquios en televisión.

Tan fermoso que resulta ofensivo. Eu non sei a quen se lle ocorren estas cousas, pero estou seguro de que o pai da idea non ha de ser ningún dos corenta privilexiados que imos compartir tan excitante aventura.

Detrás do telón do mundo relacionado coa literatura, hai sempre xente xenerosa que converte isto de escribir nunha festa que se parece moito a un conto ou a unha novela. De maneira que, a partir do día sinalado, cando saiamos de Lisboa en dirección a Rusia, ireilles contando aquí, aos que teñan a paciencia de seguir aturando esta columna, as incidencias da viaxe. Xa merquei una libreta bonita onde ir anotando, como se fose un diario, todo o que ocorra. Naturalmente é un dicir, porque supoño que non se poderá contar todo, non vaia ser que, ao final por culpa miña, o periplo ferroviario acabe sendo un remedo dese programa de televisión que trae preocupada a media España. Cincuenta días de tren dan moito de si, desde amores ata pelexas, pero do que se trata é de contar o que sexa realmente importante. E o importante case nunca resulta atractivo.

Esta columna publicouse orixinalmente o 27 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Pistolas

26 de abril de 2012 a las 0:01

Hai un par de días chamáronme da radio para preguntarme algunhas cousas sobre o día do libro, pero no transcurso da entrevista, o condutor do programa deume a noticia de que a policía sueca tiña atopado en Estocolmo, nas inmediacións da ponte Wassa, por onde eu pasei tantas veces, a pistola coa que mataron a Olof Palme. Con ese motivo, falamos do asunto e eu dixen que me alegraba moitísimo, pois no caso de que a noticia se confirmase, podía resolverse por fin un crime que conmoveu o mundo e que, tantos anos despois, segue impune. Aínda que os suecos supoñen con fundamento quen foi o asasino, este paséase tranquilamente polas rúas.

Recordo perfectamente que un día despois do magnicidio, escribín neste mesmo periódico un artigo no que dicía que o peor daquela morte absurda era que, con toda probabilidade, o autor había ser calquera estúpido, movido quizais por razóns non menos bobas. Non sabía daquela que ía ser tan certo o que pensaba. Cando vin o acusado na televisión, durante o xuízo, quedei asombrado do personaxe.

Era un pobre alcohólico, cun coeficiente intelectual de mosquito, pero co instinto de supervivencia animal en perfecto estado de alerta. Foi o que o salvou. Con todas as probras en contra, beneficiouse do principio democrático que prefire deixar escapar un criminal antes que condenar un inocente, aínda que a inocencia estivese collida polos pelos, por poucos pelos. E segue, porque a pistola encontrada non é a do crime. Vese que o autor dos feitos tivo intelixencia dabondo para agachala ben. Como a conciencia non debe mordelo demasiado, o crime pode non ter solución. E o Xuízo Final chegará demasiado tarde, cando o asunto estea xa esquecido.

Esta columna publicouse orixinalmente o 26 de abril de1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

John Balan

25 de abril de 2012 a las 0:01

Coñecín a John Balan hai xa moitos anos, cando eu era estudante de bacharelato e el actuaba nas salas de festas co nome de “El hombre orquesta”. Daquela, un dos seus números máis celebrados era a interpretación, valéndose só da boca e mais dos labios, de El sitio de Zaragoza. Tamén imitaba moi ben o chiflo do capador e os freazos dos coches, estes últimos en plena rúa, para asustar os peatóns. Desde entón, véxoo con frecuencia. Unha vez á semana, polo menos, saudámonos nunha cafetería de Vigo, á hora do almorzo.  O outro día, aínda nos representou unha película do Oeste, desas nas que el fai dobre papel: o bo e o malo.

Neste tipo de actuacións, cambia de lado, segundo interprete o heroe ou o canalla. Este, por exemplo, di apuntando co revólver ao primeiro: “Joe, te llegó la hora”. E o outro, momento en que Balan se sitúa no lado oposto, responde cunha voz diferente: “Jimmy, antes de que caiga el sol, tendrás un traje de pino”. E dispara. Ás veces, estes diálogos desenvólvense en inglés con forte acento americano.

Por esta cousa das linguas, o xoves pasado, John Balan chegou ao café moi desgustado. A véspera tivera que actuar para uns turistas de non sei que parte de España. Cantou para eles varias cancións en galego, ata que un señor nervioso berroulle dicindo que fixese o favor de cantar “en cristiano”. Entón, Balan, sen dicir nada, pasou a un dos seus números fortes: a interpretación, en inglés, das cancións máis coñecidas de Frank Sinatra, que borda. Foi o delirio, incluído o protestón, que se puxo a aplaudir con entusiasmo. Balan mirouno con desprezo, non por nada, senón por ignorante: non sabía que, máis que “cristiano”, Sinatra era da mafia.

Esta columna publicouse orixinalmente o 25 de abril de 1999.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Entre libros vellos

24 de abril de 2012 a las 0:01

Pasei a mañá de onte revolvendo entre os libros da Feira do Libro Vello que se celebra estes días no Paseo de Recoletos, en Madrid. Aínda que non son bibliófilo e polo tanto descoñezo o pracer, probablemente intenso, de perseguir primeiras edicións, gústanme este tipo de mostras, en parte porque en moitos dos volumes que se venden é posible descubrir dedicatorias autógrafas dos propios autores ou escritos dos antigos propietarios, con frecuencia nada máis que informativas, pero ás veces curiosas ou raras.

Por exemplo, tiven nas mans unha biografía de Lucrecia Borgia que niso que se chaman as páxinas de respecto, concretamente na primeira, debaixo do título, dicía: “Soy de Pepita Marrana”. A frase estaba escrita nunha letra preciosa, a pluma, como se a beleza da caligrafía pretendese dulcificar a inxustiza imposta polo destino.

Nunha das casetas atopei algo que andaba buscando: un libro de Julio Camba, ese grande escritor esquecido. Era un exemplar ben conservado, cunha desas portadas alegres e sinxelas dos anos vinte, autenticamente goloso. Xa tiña decidido compralo, cando descubrín que no seu interior alguén escribira:“Maldición a quien venda o compre este libro”. Sentín que se me augaba a festa, sobre todo polas seis mil pesetas que custaba. E por riba, sen a seguridade de que non se está metendo unha desgraza na casa.

Esta columna publicouse orixinalmente o 24 de abril de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O señor bispo e as porteiras

23 de abril de 2012 a las 0:01

Onte publicaban os periódicos a noticia de que un bispo español irrompeu a trallazos en plena campaña electoral chamándolle “porteiras” aos políticos. Explícase que Ilustrísima collese o látego para andar a zurriagazos cos castigados lombos destes últimos, pero custa máis comprender que, aínda que sexa por vía indirecta, se metese tamén con aquelas boas mulleres. No riquísimo repertorio que a lingua española foi acumulando durante séculos de mala uva para denigrar o próximo, había moito onde escoller sen necesidade de faltarlle ao respecto a ninguén.

Por exemplo, sen saír do reino animal, o señor bispo puido dicir que os políticos son como papagaios ou que discorren como grilos, por non acusalos de ter cerebros de mosquito. E se unha sensibilidade franciscana, que non hai que descartar, lle impedise facer escarnio destas criaturas de Deus, aínda podería recorrer ao mundo vexetal: abondaría con acusar a aqueles señores de ter cabezas de alcornoque.

Mesmo sería posible dar un paso máis no camiño da delicadeza e renunciar incluso a meterse coas plantas, das que algúns científicos aseguran que senten e padecen, pois son seres vivos. Nese caso, aí está o reino inmenso dos minerais, pura frialdade sen corazón. É máis difícil, pero seguro que se poden compoñer insultos a base de pedras, coios e seixos. En todo caso, se este recurso se volvese demasiado complexo, aínda lle quedaría ao señor bispo unha última oportunidade: repasar o Evanxeo, acordarse de Cristo e falar con máis templanza.

Esta columna publicouse orixinalmente o 23 de abril de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Historia dun rescate

22 de abril de 2012 a las 0:01

O domingo pola noite, a iso das once, despois de rematar de ler unha espléndida biografía de Girolamo Savonarola que mercara uns días antes en Florencia, púxenme a ver a televisión sen plan de ningún tipo. Buscando algo que merecese a pena, pareime nun canal portugués porque me chamou a atención a imaxe dun gato que estaba subido no alto dun poste. O animaliño tiña cara de medo, como esa xente que se ve ás veces aterrorizada na cima dun edificio, en pleno incendio, agardando que acudan a salvala.

O suceso ocorreu en Estambul. Alguén descubriu ao bicho naquel sitio, incapaz de baixar polo seu pé, miañando con angustia. En pouco tempo xuntouse unha multitude curiosa, formada por eses mesmos tipos humanos que se deteñen a contemplar a un suicida que ameaza con saltar desde o alto dun edificio de vinte plantas.

Deseguida chegaron os bombeiros, pero co coche avariado, tanto que os miróns tiveron que empuxar para que o automóbil se puidese situar no lugar adecuado do rescate. A continuación, subiron un bombeiro nunha especie de cesto coa intención de coller ao animal. Non lle deu tempo: el mesmo pegou un salto e saíu correndo polo brazo da grúa abaixo. Nin sequera deu as grazas. Alegreime de que Samuel, o gato da casa, que non estaba atento á televisión, non vise un comportamento tan pouco agradecido.

Esta columna publicouse orixinalmente o 22 de abril de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Consellos

21 de abril de 2012 a las 0:01

Nunca esquecerei un día, alá polo outono do ano 1957, cando eu era un rapaz, en que o cura don Juan Portabales, que segundo o meu pai se parecía moito a Basilio Álvarez, ao ler nos periódicos que os científicos soviéticos puxeran en órbita o primeiro satélite artificial da historia, o Sputnik, me dixo nun bar de Baltar, en terras de Xinzo de Limia, unha frase que me escandalizou: “De aquí a pouco, os rusos acabarán sabendo tanto coma Deus”. Non era para tanto. Algúns anos despois eu vin un daqueles artiluxios exposto en Boloña e quedei bastante decepcionado. Parecía unha albóndega xigante, con remaches de ferreiro, bastante chapuza.

Onte estiven escoitando na televisión un programa sobre iso do xenoma humano, do que agora fala case todo o mundo. Resulta que hai un científico de Manchester que está convencido que a inmortalidade das persoas será posible. Non digo que non, pero o malo é se nos cae unha tella na cabeza ou se nos atrangantamos co óso dunha cereixa.

O que si parece certo é que se van curar moitas enfermidades, que se poderán crear órganos de reposto, o mesmo orellas novas que narices ou fígados, e que se conseguirá que a xente viva mellor. Todo iso está moi ben e oxalá sexa para pronto, pero de momento non convén descoidarse, por se acaso. Eu nisto sigo os consellos do meu amigo o doutor Pedro Laín (junior), que un día me deu unha receita excelente, escrita en verso, no século pasado, polo célebre doutor Larramendi: “Vida honesta y arreglada, buscar siempre los medios de no preocuparse por nada; la comida, moderada, ejercicio y distracción, salir al campo algún rato, poco ruído, mucho trato y continua ocupación”.

Esta columna publicouse orixinalmente o 21 de abril de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net