Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

Recordando a don Vicente

19 de febrero de 2012 a las 0:01

Onte xuntámonos en Ourense un grupo de amigos para recordar a Vicente Risco, que sempre celebraba o Entroido con animación. Andamos dando voltas polas rúas, seguindo os itinerarios que el seguía en vida, desde a súa casa na Rúa de Santo Domingo ata a vella Escola Normal, ambas desaparecidas. Cada un contaba unha cousa e entre todos fomos compoñendo un fermoso mosaico de lembranzas persoais, case todas relacionadas co escritor. Ao final, daba a sensación de que Risco andaba entre nós.

Logo comemos na casa de María Andrea, un edificio do século XVI situado no vello Eirociño dos Cabaleiros, a poucos metros do bar Volter, onde o mestre facía tertulia polas mañás. Puxéronnos un cocido magnífico, con orellas de postre. O resto foi falar. Recordáronse historias e personaxes, sempre arredor da figura de don Vicente.

Antón Risco contou a pelexa a bastonazos entre don Floro Cuevillas e outro señor, con matices do poeta Antón Tovar, que deu por boa unha versión dos anos cincuenta na que el berraba “Viva Rusia” desde o palco da Alameda, mentres o seu amigo Alfonso Alcaraz vitoreaba ao rei carlista. Foron tres horas de contos e anécdotas, case sen parar. Non será necesario engadir que o pasamos moi ben. Seguro que don Vicente, alá onde estea, tamén se debeu divertir. Sobre todo se lle deron un vasiño de tinto e un pouco cocido.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de febreiro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

O “Café”

18 de febrero de 2012 a las 0:01

Na casa de Beiro, cando eu era neno, había un can que se chamaba Café. Matouno o meu pai dun tiro, de noite, desde a ventá do salón do piano, porque un tío meu o induciu a pensar que se trataba do lobo. Nunca souben se botarlle a culpa ó medo do meu tío ou á falta de vista do meu pai. Porque o tal Café, máis que unha fera corrupia, era un bicho escurrido e triste, con cara de alma en pena, medio apalominado. Tiña ademais o costume de ouvear polas noites, cousa que a min me puña nervioso, pois naquela época, como eu era inocente, cría o que contaba os paisanos, é dicir, que aquel can ventaba a morte e a anunciaba.

O peor de todo, sen embargo, non era eso, senón que se trataba dun can abusón e ridículo. Digo esto porque nunha casa veciña vivía un compañeiro seu, máis pequeno aínda, ó cal humillaba. O procedemento, o clásico: íalle mexar na porta dúas ou tres veces ó día, como anunciándolle que alí mandaba el, cousa que ó outro o alporizaba.

Acordeime do Café e da súa prepotencia miserable, como de piollo contra pulga, onte pola tarde, mentres paseaba eu só polo bosque, distraéndome e pensando. Pouco antes, despois de xantar, estivera lendo no periódico unha noticia cómica, esa de que os membros da orde de Orange, en Irlanda, reclaman o exercicio do dereito a desfilar polo  medio dos barrios dos católicos para celebrar as pallizas que lles pegaron no pasado. Igualiño que o can Café de Beiro que non podía pasar sen humillarlle a parede ó veciño. A humanidade ten eso de raro, que o mesmo dá xente fantástica, capaz de crear maravillas, que individuos simples, felices por mexar no territorio dos veciños.

Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de febreiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A xente respectable e o pecador

17 de febrero de 2012 a las 0:01

Cando era estudante en Oxford, o escritor Oscar Wilde falaba con frecuencia cos seus amigos da posibilidade de converterse ao catolicismo. Non acababa de decidirse, non obstante. Nin a audiencia privada que lle concedeu o papa Pío IX conseguiu ese fin. O organizador daquel encontro, un compañeiro de Wilde, agarrou un día o poeta pola cabeza e díxolle que se ía condenar. Un amigo que asistía á discusión preguntou: “¿E que pasará comigo?” A resposta foi moi cruel: “É seguro que ti te salvarás por ignorante”.

Para evitar a condena eterna, Oscar Wilde morreu asistido por un sacerdote católico. Non é probable que o escritor se atopase consciente, aínda que as persoas que o rodeaban estaban convencidas de que se cumpría a súa vontade. Alguén dixo, non obstante, que aplicarlle os óleos fora como poñerlle un caravel verde na chaqueta.

Os anglicanos nunca lle perdoaron unha traizón que tampouco era difícil prever. Pouco tempo despois de saír do cárcere, onde cumprira dous anos de prisión por sodomía, Wilde dixo que o catolicismo era unha relixión para santos e pecadores, pero que para a xente respectable abondaba coa Igrexa Anglicana. Nunca debeu sospeitar ata que punto tiña razón. Desde hai uns días, o escritor conta cunha vidreira na abadía de Westminster, como outros grandes poetas. Ao final, a xente respectable foi xenerosa co pecador.

Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de febreiro de 1995.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Ser profesor e branco

16 de febrero de 2012 a las 0:01

Creo que se chamaba Dorotea, aínda que non estou completamente seguro. Era unha señora chilena con apelido alemán. Coñecina en Suecia alá polos anos setenta, onde ela acababa de establecerse para coidar dunha neta, vítima da barbarie de Pinochet na persoa dos seus pais, ambos asasinados. Debía ter arredor de sesenta anos, pequeniña e rechoncha, algo rebolo, pelo negro e ollos escuros e melancólicos. Estaba indignada porque, nunha visita ao hospital, o médico que atendera a rapaciña era negro.

Pouco despois, un día, paseando pola Praza Maior, descubriu asombrada que un tipo pequeniño e loiro, deses que andan calcetando cos pés, a insultaba cunhas palabras para ela incomprensibles, pero que non tardou en aprender. Traducidas, equivalían a algo así como “sucia estranxeira”. Inmediatamente, tinguiu o pelo.

Acordeime disto onte, cando escoitei na radio a un profesor dun instituto de Madrid que sae agora coa teoría de que os negros son menos intelixentes que os brancos, como proba o feito de que non existan entre eles ningún Einstein. Falaba coa mesma contundencia que empregaba a señora chilena para rechazar o médico da súa neta. Seguro que a este home non lle pasou pola cabeza que o seu discurso se podía volver contra el. É dicir, que ser profesor e branco non o libra a un de que o consideren idiota.

Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de febreiro de 1997 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Siloxismo

15 de febrero de 2012 a las 0:01

Unha amiga da miña nai, que é monárquica desde antes da guerra, chamoume onte por teléfono para rifarme cariñosamente. Non lle gustou nada que contase a historia de que a raíña de Inglaterra, cando se enfada, di palabras feas. Non o cre e preguntoume de onde sacara semellante parvada. Conteille a verdade: dunha revista británica que se chama Index e que está en contra de todo tipo de censura, incluída a prohibición de que no Reino Unido non se poida vender o famoso libro de Kitty Kelley, a célebre periodista norteamericana especializada en cotilleos, autora dunha obra crítica sobre a familia real que os cidadáns británicos non poden mercar.

Falando desta e doutras cousas, a amiga da miña nai acabou recordando outra señora, Lucía Lucha, da que me dixo que fose preceptora no Palacio Real, alá polos anos vinte. Nunca soubera eu tal cousa, pois a esta muller recórdoa moitas veces de visita na casa, falando cunha voz preciosa e vestindo unhas blusas brancas con debuxos bordados que, ignoro por que razón, teño moi gravadas na memoria.

Era unha señora pequena, moi elegante, sempre peiteada con moño, cuns pendentes de ouro que se parecían a lentellas e que non cambiaba. Vén todo isto a conto porque a amiga da miña nai que me chamou por teléfono empregou a imaxe daquela señora como argumento para negar a veracidade da información sobre a raíña de Inglaterra e a súa afección a usar vocábulos gordos. O argumento pareceume dunha lóxica perfecta, de siloxismo impecable pasado pola bondade do corazón. ¿Podo eu imaxinar a dona Lucía dicindo unha palabra fea? A verdade é que non. Pois non se trataba dunha raíña, senón dunha simple preceptora. Polo tanto…

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de febreiro de 1998 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Amor

14 de febrero de 2012 a las 0:01

Sucedeu como temía, que me chamaron de varios sitios para que lles explicase qué cousa entendo eu por amor, agora que se celebra a festa de San Valentín. Confeso que sempre que me poñen en situacións así non sei ben qué teño que dicir, pois carezo de capacidade para a retórica, que detesto. Nun primeiro momento, veume á cabeza aquello que comenta Ortega y Gasset, que considera o amor como un fenómeno da atención, pero non quixen ser pedante. De maneira que fixen o que me apetece, que foi contar algo. Antes aproveitei para recomendar un dos libros de amor máis fermosos que existen: O tempo dun salaio.

Este libriño merqueino en París hai anos, por recomendación dunha amiga, cando acababa de saír. É a historia de amor entre Anne e o seu home, o actor Gerard Philipe, contada por ela a partir do momento en que sabe que el vai morrer dun cancro. Faleille del a Luís Mariño, que o publicou en Xerais, traducido por X. M. Beiras. Unha xoia.

E logo contei a historia de Gemmina e Nebbia, unha rapaza e un rapaz que facían excursións e que un día, sorprendidos pola tormenta, tiveron que pernoctar no monte. Beberon un pouco de coñac e botáronse a durmir, el a perna solta, ela desconcertada pola indiferencia do seu amigo. Uns días despois, Genmina díxolle: «Creo que estou enamorada de ti». Logo ocultou a cara entre as mans e púxose a chorar. Nebbia respondeulle: Síntoo. Pouco despois, el casou con outra e máis tarde morreu na guerra. Genmina conservou sempre, metido nun caixón, o vaso de latón por onde beberan os dous a noite aquela da tormenta. Cóntao Natalia Ginzburg en Las palabras de la noche. Eso debe ser amor.

Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de febreiro de 2000.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Animal branco, bicho negro

13 de febrero de 2012 a las 0:01

Na igrexia parroquial de Beiro, preto de Ourense, onde exerceu de cura o célebre Basilio Álvarez, hai unha imaxe de san Xurxo pelexando co dragón, que está situada sobre unha base de pedra no tímpano da porta principal. Cando eu era neno e asistía á misa desde o adro, subido no colo do meu pai, sempre facía a mesma pregunta: “E san Xurxo, ¿que santo é?” Supoño que foi entón cando o meu proxenitor, preocupado pola miña intelixencia, empezou a preguntarme con frecuencia se sabía de que color era o cabalo branco de Santiago.

Esa proba, que conseguín superar sempre, supoño que servía para tranquilizar momentaneamente a miña familia, polo menos ata o domingo seguinte, cando volvía formular en voz alta aquel enigma que ninguén me conseguía aclarar e que hoxe, transcorridos tantos anos, nin eu mesmo sei que quería dicir.

A historia veume á memoria a semana pasada, mentres lía un artigo nunha revista. Parece ser que ata hai pouco tempo, os sabios que entenden en cousas de animais estaban desgustados porque non eran capaces de averiguar se a cebra é un bicho branco con raias negras ou un bicho negro con raias brancas. Por fin, despois de moitos anos de investigación teñen claro que se trata dun animal branco. A miña pregunta, polo tanto, non era tan estrafalaria. Despois de todo, entre cebras e dragóns algunha relación debe haber.

Esta columna publicouse orixinalmente o 13 de febreiro de 1994 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

A técnica do escorpión

12 de febrero de 2012 a las 0:01

Non recordo con precisión en que libro latino deses que tratan de animais lin a historia fascinante duns escorpións africanos que, segundo refería o autor, atacaban a xente por un procedemento complicado e difícil, pero moi eficaz. Como os habitantes do país sabían do perigo de morte que corrían, sobre todo polas noites, cando estaban durmindo e non se podían defender, colocaban as camas de tal maneira que o bicho non puidese subir ata elas e sorprendelos durante o soño. Aínda así, o escorpión cobraba moitas vidas.

A estratexia deste consistía en subir ata o teito e buscar algún sitio onde agarrarse coas mandíbulas. Despois, un compañeiro baixaba polo corpo do que estaba colgado e fixábase a el da mesma maneira, pero trabando coa boca na uña do outro. E a continuación un terceiro ou un cuarto, ata alcanzar o corpo da vítima.

O último, é dicir, o situado na parte final do colgante, era o encargado de picar e meter o veleno no corpo indefenso da persoa elixida. Despois, rematada a faena, os escorpións retirábanse en orde inversa e desaparecían nos seus agachos, entre as pedras. Non sei nada dos costumes destes arácnidos, pero estou seguro de que esta historia non é certa e que se debe á fantasía popular. Unha técnica tan depurada, posta ademais ao servizo do puro acto gratuíto de matar, só se lle pode ocorrer a un ser humano.

Esta columna publicouse orixinalmente o 12 de febreiro de 1996 .

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Dereito de cabezada

11 de febrero de 2012 a las 0:01

Unha das cousas máis curiosas que hai nos países nórdicos son os expertos. A eles lles corresponde falar da depresión dos cans, ou da necesidade de tocarse entre as persoas, ou da conveniencia de renovar o aire das habitacións a razón de sete minutos cada un número determinado de horas. Durante algún tempo, eu fíxenlles caso, mais que nada por proceder dun país menos organizado, onde todo se deixaba ó saber e entender de cada quen. Co paso dos anos, sen embargo, conforme un vai confiando cada vez máis no sentido común, chega tamén á conclusión de que se pode valer por si mesmo, sen necesidade de tantos expertos.

Agora aparece un experto sueco que vai revolucionar a vida dos daneses. É profesor da universidade de Lund, unha das máis prestixiosas do país, onde se dedica á investigación do sono. A este home acudiu, pola súa condición de técnico, o alcalde dunha pequena cidade de Dinamarca, para consultar unha ocurrencia que tivo un día de repente. Este señor pensou se non lles viría mal ós funcionarios municipais un ración extra de sono.

Resulta que o investigador decretou que a ocurrencia era unha boa idea, e así empezou todo. Desde entón, os funcionarios municipais do concello de Hilleröd poden durmir vinte minutos todos os días no traballo. É un sono pagado, que non se desquita nin das vacacións nin da hora do café. Durante ese tempo, ademais, os beneficiarios teñen dereito a desconectar o teléfono e a poñer os pés por riba da mesa. Esto de momento, supoño, porque non me sorprendería que outro experto aconsellase a fabricación de cadeiras especiais, por razóns de tipo anatómico, para evitar malas posturas e lesións. Ou incluso unha cama.

Esta columna publicouse orixinalmente o 11 de febreiro de 2002.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Crónica dun día de entroido

10 de febrero de 2012 a las 0:01

Pasei o domingo de entroido en Xinzo de Limia, a vila da miña infancia. Como había varios anos que non participaba nestas festas, tiña esquecido algo moi importante: que non se pode saír á rúa sen un pequeno disfrace, mesmo que non sexa máis que un nariz con lentes, uns bigotes de mentira ou un gorro de papel. Os nativos sábeno ben. Son eses señores serios que van vestidos de coloríns, coa cara descuberta, como se levasen un traxe alegre e chamativo, non unha roupa propia de carnaval.

A explicación é moi sinxela: defenderse das pantallas. Estas, que troupelean polas rúas batendo vexigas e facendo soar os axóuxeres, andan á procura de vítimas, é dicir, calquera persoa que vaia sen disfrace. Cando collen a un, arramplan con el en peso e lévano ao primeiro bar que atopan, onde debe pagar unha rolda.

Acordeime cando xa era tarde: para entón xa ía en brazos dun grupo de mozos, camiño dunha taberna. A historia repetiuse cinco minutos despois. Entón subín á casa duns parentes a buscar roupa adecuada. Ofrecéronme un mostrario variado e selvático: un elefante, un león e un leopardo. Pareceume excesivo, demasiado importante para o que eu pretendía, que era andar tranquilo pola rúa. Nun baúl había tamén un can, pero cunha cara de infeliz tan aparente que pensei que me podían dar uns couces. Así que non me disfracei.

Esta columna publicouse orixinalmente o 10 de febreiro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net