Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es Tevagustar.es
La Voz de Galicia
Blogs de lavozdegalicia.es
Á marxe do tempo

O porco

20 de noviembre de 2011 a las 0:01

De todas cantas cousas me chamaron a atención nestes días que pasei en Israel, as máis sorprendentes teñen que ver cos preceptos relixiosos e os formalismos destinados a burlalos, o cal non quere dicir que os xudeus sexan hipócritas ou cínicos. Polo contrario, deume a impresión de que son cumpridores, incluso aqueles que seguen os mandatos por razóns de tipo cultural e non por motivos relacionados coa piedade. Por exemplo, nos hoteis só se serve comida “kasher”, como din eles, ou “kosher”, como din os ingleses. Iso significa, por exemplo, que resulta imposible tomar café con leite, porque este último produto está prohibido mesturalo con carne.

Onte mesmo, cando viñamos no avión, nunha compañía de Israel, á hora de xantar, coa bandexa da comida entregáronnos un certificado no que se nos aseguraba que toda a comida era “kasher”, é dicir, que a carne procedía dun animal de dobre pezuña e rumiante ou de peixe con escamas e aletas, sacrificados ademais en presenza dun rabino, seguindo unhas determinadas regras e normas.

Por non ser rumiante, o porco queda excluído da dieta. Hai unha lei, aprobada no seu día polo parlamento de Israel, que prohibe que se poidan criar porcos sobre solo israelí. País democrático, non obstante, as súas autoridades tiveron que aceptar a burla que atoparon nun buraco legal os habitantes dun “kibutz” ou granxa colectiva, que montaron unhas enormes plataformas de madeira, nas que se dedican desde entón a criar porcos, iso si, tendo en conta que non se críen sobre “solo” de Israel, pois iso iría contra a lei. Naturalmente, en Israel hai moita xente laica que non quere seguir as normas reloxiosas e que quere comer xamón.

Esta columna publicouse orixinalmente o 20 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo 2 Comentarios
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Doutor sen letra

19 de noviembre de 2011 a las 0:01

En Colombia, a eses individuos analfabetos que saben moitas cousas relacionadas coa vida, chámanlles doutores sen letra. Coñecín un deles hai tempo e pareceume que tiña algo que ver coa sabedoría dos nosos paisanos, pero sen o vicio da desconfianza. Tampouco caía na filosofía das obviedades, como o seleccionador nacional de fútbol, que queda marabillado ao descubrir que, non por ter nacido en Bilbao, un teña que ser forzosamente bo, e que en Barcelona ou Madrid hai tamén xente estupenda.

Falando do narcotráfico, dicía o doutor sen letra colombiano que era tan difícil de  erradicar como a prostitución, porque se trata do mesmo: gusto polo corpiño e gusto polos cartiños. Para ilustralo, puxo o caso do inferno: dous mil anos ameazando co lume e a xente segue pecando, especialmente co corpo e os cartos.

Onte falaba do mesmo tema na televisión un doutor con letra: bastón con empuñadura de prata, verbo torrentoso e florido, algo cursi para o meu gusto… A escenografía, indubidablemente teatral, inducía á desconfianza. A claridade de ideas e de solucións, rotundas e contundentes, puña en garda. Nin unha dúbida, nin unha contradición, nin un paradoxo; todo transparente e perfecto. Naturalmente con acusacións. A un sempre lle quedará unha dúbida: saber se tipos así son tontos ou farsantes.

Esta columna publicouse orixinalmente o 19 de novembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Misticismo e razón

18 de noviembre de 2011 a las 0:01

Unha vez, hai xa bastantes anos, nunha tertulia nocturna do Café Derby, en Santiago,  alguén estaba contando que o escritor lugués Ánxel Fole se sentía feliz porque tiña a seguridade de que era capaz de apagar os farois de Lugo só con pasar debaixo deles. O amigo que falaba do asunto aseguraba ademais que era certo, que el mesmo o comprobara. Entón, un dos mozos que asistía á tertulia dixo: “Sería unha casualidade”. Con frecuencia, o misticismo adoita ser simple, pero o racionalismo pode ser tamén moi inoportuno.

Sucedía nas tertulias de Valle-Inclán, segundo contan os que pasaron por elas. Ás veces, cando don Ramón se puña a falar e refería, por exemplo, historias fantásticas, sempre  había xentes dispostas a poñer en dúbida, naturalmente en voz baixa, a veracidade dos relatos do escritor. Sostiñan que se trataba de cousas inventadas.

Onte publicaban os periódicos a noticia de que unha filla de Lola Flores ten problemas coas luces e as lámpadas da casa, que se acenden e apagan dun xeito arbitrario, sen explicación nin motivo. De momento, a rapaza xa adiantou unha interpretación do fenómeno: trátase dunha mensaxe da nai, que se comunica así con ela desde o outro lado da vida. É posible. Agora ben, se non fose feo, tanto como as dúbidas expresadas diante das historias de Fole e Valle-Inclán, eu diríalle a esa moza que avisase ao electricista.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 18 de novembro de 1995

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un rapaz dilixente

17 de noviembre de 2011 a las 0:01

O outro día, mentres esperaba a hora de embarcar no avión que me ía levar de Baltimore a Nova York, entrei nunha das cafeterías do aeroporto para tomar un café. Atendeume un rapaz negro duns vinte anos, de andar torpe. Pola maneira de falar e pola inocencia alegre e limpa da mirada que me dirixiu, decateime de que sufría algún tipo de atraso mental. Fixo o seu traballo con dilixencia, esaxerando un pouco, iso si, o acto simple de limpar a mesa, que me pareceu formaba parte do seu orgullo profesional. Deixouna como unha patena.

Despois de servirme, quedou parado un momento diante de min, sen dicir nada, mirándome fixamente con ese mesmo sorriso que me dedicara ao principio, e preguntoume cantos anos tiña eu. Cando lle respondín, contoume que el ía cumprir vinte e que súa nai xa pasaba dos sesenta. Sen máis, marchou atender outra mesa.

O primeiro que fixo foi pasar o pano sobre a superficie da táboa, repetindo dun xeito case automático os mesmos movementos que realizara antes para min. Mentres falaba co novo cliente, supoño que preguntándolle cantos anos tiña e dicíndolle logo os que el xa cumprira, máis os sesenta que sumaba a súa nai, pensei que nalgún momento, non sei cando nin onde, alguén debeu decidir nun despacho darlle un traballo a ese rapaz. Naturalmente ignoro quen foi, nin por que razóns o fixo, pero fose quen fose, Deus o bendiga.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 17 de novembro de 1994.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Xerusalén

16 de noviembre de 2011 a las 0:01

Para achegarse ao Muro das Lamentacións, en Xerusalén, hai que levar kipa, é dicir, esa especie de solideo que os xudeus practicantes poñen no cocote. De maneira que,  cubertos con ese adminículo, alá nos fumos un grupo de amigos a mesturarnos cos xudeus ortodoxos, todos vestidos de negro, que naquel momento facían as súas oracións. Un destes últimos, vello de barbas brancas con aspecto venerable, foinos collendo un por un para darnos a bendición mentres cantaba impoñéndonos a man sobre a fronte. Pareceume un detalle simpático, incluso algo emotivo. Eu non sabía que o home facía aquilo a cambio duns dólares, que cobrou feliz.

Polo demais, a Xerusalén histórica é unha cidade moi fermosa, aínda que os lugares relacionados coa vida de Xesús resultan un pouco decepcionantes, o mesmo o Monte das Oliveiras que o Horto de Xetsemaní. O máis atractivo, polo menos para min, é a convivencia que se dá entre as relixións, aínda que non puidemos visitar as dúas mesquitas situadas na esplanada do Templo, que onte pecharon sen avisar. Comimos en Belén, unha cidade que está sendo remozada de arriba a abaixo, hoxe convertida en territorio autónomo palestino.

Nela conviven sen problemas, palestinos cristiáns e musulmáns, que residen en Israel, pero non teñen a condición de cidadáns do país. Polo que se pode deducir, os seus habitantes viven en parte do turismo e as peregrinacións que acoden a visitar a cova na que, segundo a tradición, naceu Xesús de Nazaret. Hai bos restaurantes e tendas de calidade. Por certo que entramos nunha delas para comprar algúns recordos e, de repente, o dono, un palestino que falaba español, berrounos: “¡Viva don Manuel Fraga!”

 Esta columna publicouse orixinalmente o 16 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Unha chaquetiña

15 de noviembre de 2011 a las 0:01

Chamoume onte un amigo de Ourense para preguntarme, en ton cariñoso de broma, cales son os dereitos das galiñas. Referíase ao artigo meu do mesmo día, no que eu utilizaba unha expresión semellante, aínda que supoño que el estaba pensando na cuestión do trato que se lles debe dar aos animais en xeral. A verdade é que ignoro se existe algún país no que estean protexidos os dereitos das galiñas da mesma maneira que están os das vacas na India. En todo caso, sen caer en extravagancias, ese é un problema.

Eu recordo a experiencia que me contou un parente meu sueco, que un día, ao saír do dentista, atopouse con que vía a xente reducida do tamaño das formigas. Mentres ía para a casa, loitaba tanto contra o medo de estar volvéndose tolo como co pánico que sentía diante da posibilidade de esmagar a alguén dunha pisada.

Desde que oín contar aquela historia, moitas veces me teño preguntado que sucedería se iso fose certo, é dicir, se houbese uns seres humanos de tamaño normal e outros máis, tamén humanos, con zapatiños, chaquetas en miniatura e todo o demais, do grandor dunha formiga. Fagámonos preguntas. Un señor con présa, correndo pola rúa por calquera motivo apremiante, ¿tería coidado para non esmagar un dos pequeniños? ¿E se un destes últimos lle subise por unha perna a un grande e lle pegase un mordisco?

Esta columna publicouse orixinalmente o 15 de novembro de 1996.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Un bigote para os profetas

14 de noviembre de 2011 a las 10:09

Pasei preto dunha hora diante do televisor vendo un deses individuos que queren amañar o mundo. Fixeime nos labios, o lugar exacto a onde hai que mirar para descubrir os tramposos: unha carnosidade arrugada e tacaña de cu de galiña. Estes tipos procuran disimular cos ollos e coas mans o que a boca delata sempre de forma inequívoca. Ao final, resulta cómica a falta de coordinación entre ambas cousas, como nesas películas nas que a voz non se corresponde co movemento dos labios.

Estou seguro de que me atopo diante dun cínico: contundente, satisfeito, feliz polo púlpito. Para propoñerse a si mesmo como modelo para os demais e atreverse a predicar a benevolencia absoluta da propia doutrina, hai que ser bastante golfo, polo menos se un descarta que se trate dun idiota ou dun iluminado.

Coñecedor do percal, contei as veces que empregou a palabra honestidade ao longo da entrevista: catorce. Tratábase da propia, por suposto. Polo demais, non prestei demasiada atención ao contido do discurso, unha retórica que un coñece xa desde antes de empezar. A realidade non se atopa nunca nas palabras, senón na cara, concretamente nesa parte que digo. Desde logo, se os tales profetas fosen máis conscientes deste feito, debían levar todos un longo bigote. Da mesma maneira que se levan pantalóns.

 Esta columna publicouse orixinalmente o 14 de novembro de 1993.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Crónica madrileña

13 de noviembre de 2011 a las 0:01

Estiven en Madrid para dar unha conferencia na Universidade Carlos III, no marco dunhas xornadas sobre a España das Autonomías, que nesta semana está dedicada a Galicia. A min tocábame falar con Gonzalo Torrente Ballester sobre escritores e letras galegas, pero tiven que intervir eu só porque o querido amigo acaba de pasar a gripe deste ano e tiña medo de que o volvese coller o frío. Fixo ben, aínda que perdeu un par de horas agradables, con centos de mozos e mozas cobizosos de escoitar falar de literatura.

Ademais, vai bastante frío. Por outra parte, como a universidade que goberna Gregorio Peces-Barba queda un pouco lonxe, alá en Getafe, hai que andar dun lado para outro en taxi e resulta inevitable expoñerse ao rigor dese coitelo frío, ás veces coa punta  criminalmente afiada, que vén da serra cando sopra o vento do norte.

Por certo que o taxista que me trouxo ata o hotel contoume un catarro. Non me aforrou nada: nin as variedades da tos, nin as lágrimas, nin os afogos do peito, nin outras cousas menos santas, todo con pelos e sinais. Mentres tanto, eu ía pensando no fermoso acento con que falaba, difícil de identificar. Nun momento, empregou unha expresión que o delatou: De aquella, yo trabajaba en un bar”. Entón xa lle preguntei de onde era. Díxome que das Neves e quixo saber como adiviñara que era galego. Pois polo “de aquella…”

 Esta columna foi publicada orixinalmente o 13 de novembro de 1997.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Quitar a ilusión

12 de noviembre de 2011 a las 0:01

Bótase de menos, entre os moitos libros que están aparecendo sobre Franco, algún que tratase dos gustos gastronómicos do xeneral. Sería un procedemento bastante seguro para coñecer en parte a súa maneira de ser, ese enigma psicolóxico que tanto preocupa agora a historiadores e biógrafos. Parece que segundo teñen revelado algúns familiares do personaxe, ao habitante do Pardo gustáballe a tortilla de pataca, feita expresamente por un garda civil, e que non desprezaba nin a mortadela nin o salchichón.

En cuestións de gustos culinarios, dona Carmen non conseguiu nunca dobregar os hábitos castrenses do seu home, parco en todo canto afectase ao regalo dos sentidos. Na pugna desatada entre a elaborada cociña burguesa dunha señorita ovetense e os  simplificados pucheiros frugais dunha pobre casa ferrolá, gañou sen esforzo a ascese cuarteleira da intendencia militar.

Por estas cousas da cociña, a punto estivo de ser cesado un gobernador civil de Ourense, que nunha visita á cidade agasallou a Franco cun rumbo e un luxo gastronómicos que o molestaron. A isto sumouse que o tal gobernador, na sobremesa, empeñouse en  convencer ao invitado de realizar un proxecto extravagante: facer o Miño navegable. Irritado, o Xefe do Estado dixo que non. Entón interveu dona Carmen, protectora do poncio, e evitou o desastre. Dirixiuse sorrindo ao seu home dicindo: “Déjalo, hombre, ¿por qué le vas a quitar la ilusión?”

Esta columna foi publicada orixinalmente o 12 de novembro de 1992.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net

Monseñor

11 de noviembre de 2011 a las 0:01

 Onte falei aquí do padre Leopoldo Durán e do seu amigo Graham Green, sobre o cal acaba de publicar aquel un novo libro. Foi curiosa a relación do escritor británico con Galicia, que coñeceu grazas ao seu biógrafo. Cada verán, durante anos, o célebre novelista viña ata o noso país. Facía unha primeira parada en Ourense para comer ou cear no San Miguel. Logo achegábase a Oseira, un lugar que lle agradaba e onde compartía algunhas horas de silencio cos monxes cistercienses, co padre Juan María, encargado das obras, a quen Green chamaba “mestre insigne de andamiadas”, ou o padre Honorio, bautizado polo escritor como “cara de santo”.

Desde Oseira, Graham Green ía ata As Regadas, para visitar ao señor Antonio, un campesiño do lugar, con bo viño, gaiteiro, poeta e filósofo sen letra. Era unha das visitas que máis lle agradaban, en parte porque se entendía moi ben con aquel home, a pesar de que falaban linguas diferentes e non tiñan ningunha en común. O señor Antonio das Regadas foi o modelo de Diego en Monsignor Quixote.

E o monseñor protagonista da novela está inspirado no padre Durán. Como el mesmo ten contado, a maior parte das historias e as situacións que aparecen no relato están sacadas das viaxes que ambos os dous amigos fixeron por España e Portugal durante anos. A Galicia correspóndelle tamén unha cota. Son curiosas as páxinas do final do libro, referidas aos emigrantes galegos das terras de Avión que marcharon a México. Confeso que me agrada esta novela, tan diferente, non obstante, do tipo de narracións que a min  me gustan. Cando a leo, penso en Leopoldo Durán, Monseñor Quixote. E cando estou falando con el, paréceme que falo con Green.

 Esta columna foi publicada orixinalmente o 11 de novembro de 1998.

Marxe
Escrito por amarxedotempo Comentar
Facebook Tuenti Twitter Google Buzz Meneame.net